Zelf goud maken? Het kan!

Goud spreekt tot ieders verbeelding. Het is schaars, moeizaam te winnen, geldt voor velen als hét symbool van rijkdom. Komt daar binnenkort een einde aan? Want het laatste nieuws uit Zwitserland: Je kunt het zeldzame edelmetaal ook zelf maken.

Alchemisten hebben honderden jaren lang geprobeerd om lood in goud te veranderen. Alchemie is een oude tak van de natuurfilosofie, waarbij geleerden op speculatieve wijzen materie onderzochten. De voorloper van de moderne scheikunde die eind achttiende eeuw zijn intrede deed. De alchemisten voegden chemicaliën toe en mengden het met andere metalen. Maar helaas, het had nooit het edelmetaal goud tot resultaat. Piet van Duppen, hoogleraar kernfysica én goudsmid van de Katholieke Universiteit Leuven weet waarom het niet lukte: ‘Ze hadden geen kernreacties’.

Inzoomen op goudatoom

Om goud te kunnen maken, moeten we volgens hem inzoomen op het metaal tot op het goudatoom. Atomen bestaan net als een zonnestelsel uit een kern en losse deeltjes die er als planeten in banen omheen vliegen. ‘Een atoomkern is opgebouwd uit een aantal protonen, de positieve kerndeeltjes en een aantal neutronen, die elektrisch neutraal zijn’, aldus Van Duppen. Het aantal protonen in een kern bepaalt welkelement het is. Waterstof –het lichtste element –heeft één proton. Het zwaarst bekende is oganesson: 118 protonen. Goud zit daar tussenin, met79 protonen. Rondom de kern draaien precies zoveel negatief geladen elektronen als het aantal protonen in de kern. Het atoom wordt daardoor elektrisch neutraal. Alle atomen samengeplakt, vormen de goudklomp.

Goud maken met een deeltjesversneller

Al het goud op aarde is ooit ontstaan door de energie van kernreacties in sterren die er niet meer zijn. Piet van Duppen is onderzoeker bij CERN, het Europese centrum voor kernonderzoek in Zwitserland en Frankrijk, waar zich deeltjesversnellers bevinden. Dit apparaat geeft losse protonen een gigantische snelheid (tot in de buurt van de lichtsnelheid), zodat ze als een kogel atoomkernen aan stukken kunnen schieten. De onderzoekersvulden een buisje met lood en schoten daar de protonen van CERN op af.Af en toe brak daarbij een loodkern. Lood heeft 82 protonen en als daar door de impact van hetafgevuurde proton op de atoomkern drie protonen af geschoten worden, komen weop 79 protonen: goud. Klinkt simpel. Alleen: er gaan niet met elk schot drie protonen af; soms meer, soms minder. Kom je op 47 protonen, dan krijg je zilver.

De deeltjesversneller kan een miljoen tot een miljard goudatomen per seconde maken. Dat lijkt veel, maar Van Duppen relativeert: ‘Ik heb eens uitgerekend: om een ring van goud te maken, heb je honderdduizendjaar nodig.’ Het kost niet alleen héél veel tijd, maar ook gigantisch veel energie. En dan hebben we het nog niet gehad over de prijs van een deeltjesversneller of een kernreactor.

Zelf goud maken: geen goudmijn

U snapt het al: hier ga je niet rijk van worden. Het is niet iets waarmee we in onze hobbykelder zelf aan de slag kunnen. Maar dergelijk onderzoek is wel fascinerend en levert een vermogen aankennisen inzichtenop. En daar zullen we hopelijkin de toekomst met zijn allen in een of andere vorm wel profijt van hebben.

Bron: Quest.nl-Technologie