Skip to main content

De ‘gouden’ encyclopedie, deel 1

Onze klanten stellen ons vaak allerlei vragen die betrekking hebben op goud. Over gouden munten, gouden baren, gouden tientjes, dentaal goud, beleggingsgoud; goud gehaltes etc. We zetten de meest gestelde ‘gouden’ vragen voor u op een alfabetisch rijtje.

  • Beleggingsgoud
    Beleggingsgoud is een vorm waarmee u – vaak in fysieke vorm – vermogen kunt beleggen in het edelmetaal goud. Dat kan zowel in gouden munten als in goudbaren. Doe dit alleen via een erkende en betrouwbare goudhandelaar.
  • Certificaat bij goudbaren
    Dat u een certificaat bij een goudbaar krijgt, is helaas geen enkele garantie dat uw goudbaar echt is. Helaas zien we maar al te vaak dat dergelijke certificaten minutieus worden nagemaakt. Wilt u ooit weer verkopen, dan zal de goudhandelaar uitsluitend het goud analyseren en beoordelen, en nooit het certificaat!
  • Dentaal goud
    Tandartsen hebben regelmatig goud of een ander edelmetaal – zogenaamd dentaal afval – over na een behandeling. Soms komen er louche inkopers langs die dit afval wel tegen een ‘eerlijke’ prijs willen innemen. Een erkende en betrouwbare goudhandelaar, zal nooit langs de deuren gaan.
  • Edelmetalen
    Edelmetalen zijn metalen die niet of slechts zeer gering aangetast kunnen worden door oxidatie. De bekendste edelmetalen zijn goud, zilver, platina en palladium. Goud zal nooit reageren op water en zuurstof, waardoor het een geschikt metaal is voor industriële toepassingen, sieraden, tanden en munten.
  • Fijngoud
    Fijngoud is puur goud van 24 karaat, oftewel goud met de aanduiding 999. Elk karaat goud bestaat uit een percentage fijngoud. Hoe hoger het karaat, des te zuiverder het goud is. Fijngoud komt bijna nooit voor in sieraden; goudbaren en sommige beleggingsmunten zijn gemaakt van puur goud.
  • Goud
    Goud is een scheikundig element (AU – Aurum – met atoomnummer 79), ontstaan in de natuur. Het kan tot op heden niet door mensenhanden geproduceerd worden.  et Oxidatie heeft geen invloed op goud en goud verkleurt of roest dus nooit. Goud geleidt zeer makkelijk elektriciteit en warmte. Goud is erg zacht en kan makkelijk bewerkt worden. Sinds mensenheugenis wordt goud als uiterst waardevol gezien.
  • Goudbaren
    Goudbaren zijn blokken of blokjes zuiver goud, met de aanduiding 999, die gesmolten zijn door een erkende, gecertificeerde smelter. Goudbaren zijn er in diverse groottes en gewichten, vanaf 1 gram tot 12,5 kilo. Er moet altijd een naam en logo van de producent op staan, de zuiverheidsaanduiding (999 of 9999, 999,0 of 999,9) en soms het gewicht en de vermelding Goud/Gold. Zo is de herkomst altijd te achterhalen en u zeker weet dat het om zuiver goud gaat.
  • Goudgehalte aanduidingen
    Vaak klopt de aanduiding van het goudgehalte in sieraden of voorwerpen, maar soms kan er (meestal in het buitenland) gerommeld oftewel gefraudeerd worden met het inslaan van de cijfers en dus het werkelijke goudgehalte.
    karaat goud                         wordt aangeduid met        
    8 karaat goud of 8 kt                       333
    14 karaat goud of 14 kt                  585
    18 karaat goud of 18 kt                  750
    20 karaat goud of 20 kt                  833
    21.6 karaat goud of 21.6 kt           900
    22 karaat goud of 22 kt                  916
    24 karaat goud, zuiver goud          999 (zit nooit in sieraden)

De keurmerken of tekens zijn ingevoerd ter bescherming van de consument, als een waarborg van de echtheid, maar worden helaas niet overal ingeslagen.

  • Goud inkopen
    Zoek altijd een vertrouwd en betrouwbaar adres voor uw goudinkoop. Voorbeelden goudinkoop zijn gouden sieraden, munten, tanden of dentaal afval, maar ook goud uit de industrie. Uiteraard geldt dat ook voor zilver, platina en palladium, de andere edelmetalen. Inkoopprijzen zijn afhankelijk van gewicht, gehalte en dagkoersen.

Heeft u een bijzondere vraag over goud? Stel hem gerust; wij zijn heel benieuwd!

Volgende week meer begrippen in onze ‘gouden’ encyclopedie!

Bizarre weetjes over goud

Wist u dat goud een van de meest buigzame grondstoffen is? 1 Gram goud kan uitgestrekt worden over maar liefst 165 meter. Goud is ook een van de dichtste grondstoffen. Ter vergelijking: een biljartbal van goud weegt net zo veel als een baseball van lood. Ook ons eigen lichaam bevat goud, weliswaar niet genoeg om van een goudmijn te spreken maar toch: gemiddeld bevat ons bloed zo’n 0,2 milligram aan goud. De duurste gouden munt die ooit ter wereld geveild is, is de St. Gaudens Double Eagle van 20 dollar. In 1933 bracht deze munt de lieve som van 7,6 miljoen dollar op. Een ton aan afgedankte mobieltjes bevat zo’n 31 gram goud. Massa is kassa dus. In Australië heeft men een gouden munt die een nominale waarde heeft van let wel: 1 miljoen Australische dollars. En het is ook nog eens een wettig betaalmiddel. Benieuwd wie daar van terug heeft.


In 1912 was je een spekkoper als je een gouden Olympische medaille won. Die bestond namelijk uit puur goud. Tegenwoordig zit er slechts 1,34% goud in, niet meer dan een grammetje of 6.


Zuid-Afrika bezit nog steeds de op twee na grootste goudreserves ter wereld.
In 2015 werd er per uur meer staal geproduceerd dan al het goud dat ooit ter wereld werd gemijnd. Goud is niet alleen zeldzaam op aarde, maar ook in het heelal. In tegenstelling tot koolstof of ijzer, wordt goud namelijk niet gecreëerd in een ster.
En er zijn nog verborgen goudschatten te delven voor de liefhebber: nabij de Caraïben, dicht bij Colombia ligt een Spaans schip dat zonk met een waarde van naar schatting nu 4 tot 17 miljard goud en zilver aan boord. De San José ging op 8 juni 1708 met 600 mensen aan boord ten onder. Niet alleen goud en zilver, maar ook een grote lading edelstenen maakt het de grootste gezonken schat ter wereld ooit. Ze noemen het ook wel de heilige graal onder de scheepswrakken. Het schip behoorde tot de vloot van koning Filips V van Spanje. In 1708 was het oorlog in Europa en de Britten probeerden te voorkomen dat Spaanse schepen de oceaan overstaken met goud en zilver om de oorlog te financieren. De Britten aasden zelf op de buit, maar door een explosie tijdens de aanval, verging het schip met man, muis én waardevolle lading en zonk voor eeuwig (?) naar de bodem van de oceaan. Het spreekt voor zich dat de strijd om het rechtmatige eigendom nog niet gestreden is. Voor de kust van Colombia zouden naar verluidt nog een stuk of 1200 van dergelijke schepen liggen…


In het jaar 560 vóór Christus werden de eerste goudmunten als geld gebruikt en ook in de bijbel wordt goud al meer dan 400 keer benoemd. De grootste goudstaaf ter wereld, die ook meteen het zwaarst is, kunt u bewonderen bij de Toi Gold Mine in Japan. De goudbaar werd door een dochteronderneming van Mitsubishi gemaakt, meet 45,5 x 22,5 x 17 centimeter met een gewicht van 250 kilo.
En tot slot nog deze: ieder jaar dat u uw trouwring draagt, verdwijnt er gemiddeld 6 milligram goud van de ring. Dit komt op de grond terecht of wordt meegevoerd met de wind. Eén ding staat wel vast: over goud raakt de mensheid nooit uitgepraat.

Een ‘gouden’ deal

Al duizenden jaren lang investeren mensen met name in goud omdat het een waardevast edelmetaal is gebleken. Als belegger loopt u aanzienlijk minder risico door een deel van uw geld in goud om te zetten. De ervaring heeft geleerd dat noch oorlogen, noch economische crisissen van grote invloed zijn op de waarde van goud. In tegendeel; in tijden dat de waarde van aandelen en vastgoed daalt, kan goud zelfs juist méér waard worden. Dat maakt dat goud vaak gezien wordt als een veilige belegging.


Voorraad goud groeit amper

Wanneer u twijfelt of u wel moet investeren in goud omdat u niet weet of u het in de toekomst nog goed kunt verkopen, dan hoeft u zich daar weinig zorgen om te maken. Dat in tegenstelling tot aandelen of cryptomunten, waarvan de waardevastheid behoorlijk kan schommelen en onzeker is. De goudvoorraden in de wereld zijn namelijk de afgelopen jaren nauwelijks gegroeid terwijl de vraag is toegenomen door de groeiende welvaart. Het aanbod is dus min of meer gelijk gebleven, terwijl de vraag flink is toegenomen. Logisch gevolg: de waarde van goud is gestegen.


Is goud makkelijk te verkopen?

Wanneer de vraag groter is dan het aanbod, is het een wet van Meden en Perzen dat er altijd genoeg mensen klaar staan om uw goud over te nemen zodra u heeft besloten er afstand van te doen, om welke reden dan ook. Wilt u uw goud verkopen, ga dan langs bij een betrouwbare en ervaren goudhandelaar. Wel is het zaak dat u van tevoren zelf goed op de hoogte bent welk goud (goudbaren, goudstaven, oud goud, sloopgoud, gietresten, gouden tanden, sieraden, horloges, munten of gebruiksvoorwerpen) u in de aanbieding heeft.


Wat heeft u precies in huis?

Controleer eerst of het wel echt goud is, dat voorkomt teleurstelling. Als leek kunt u zelfs zonder professionele middelen al gauw echt van nep goud onderscheiden. Goud oxideert namelijk niet. Is er sprake van oxidatie op uw sieraden dan is het geen echt goud. Staat er “Amerikano” of “double” in uw sieraad, dan is het verguld en dus geen echt goud. Goud is van zichzelf een zacht materiaal dat makkelijk slijt. Is er sprake van kleurverschil op slijtageplekken, dan is het hoogstwaarschijnlijk ook geen echt goud.


Ziet u keurmerken of keurtekens?

Meestal is echt goud voorzien van een keurmerk of keurteken. In Nederland en België kent men hier wettelijke bepalingen voor. Goud mag alleen goud genoemd worden als het minimum wettelijke gehalte goud 14 karaat bedraagt. Sieraden van minder dan 14 karaat goud mogen bijvoorbeeld in Nederland niet verkocht worden onder de noemer ‘goud’. Online vindt u volop informatie over voorgeschreven keurmerken en keurtekens voor grote en kleine gouden voorwerpen van 14 karaat (585), 18 karaat (750), 20 karaat (833), 21,6 karaat (900) en 22 karaat (916).
Wees u ervan bewust dat door slijtage of ouderdom het oorspronkelijke keurmerk of keurteken wellicht vervaagd is; maar dat betekent niet dat het geen goud is! Wees alert op goud uit het buitenland, dat is vaak anders gemerkt en in sommige gevallen zelfs helemaal niet gemerkt.


Weeg uw goud

De waarde van uw goud hangt niet alleen van het aantal karaat af, maar ook van het gewicht. Is duidelijk van welk karaat goud uw sieraden of voorwerpen zijn, weeg ze dan per karaatgroep en noteer dit even. Hou er rekening mee dat alles wat geen goud is normaal gesproken door de inkoper verwijderd wordt. Stenen in sieraden tellen dus niet mee voor het gewicht, evenmin als het glas in het uurwerk van een horloge. Heeft u geen precisie weegschaal, weeg ze dan op een keukenschaal maar let op: deze zijn vaak niet heel erg nauwkeurig. U kunt uw goud ook meenemen naar de supermarkt en ze even onopvallend in een dun plastic zakje wegen op de groente- en fruitweegschaal.


Goudkoers

De inkoopwaarde hangt uiteraard af van de actuele goudkoers die per dag en zelfs per uur varieert. En natuurlijk mag de inkoper er ook iets aan verdienen. Inkopers die een reële en eerlijke prijs betalen, zitten meestal op een percentage van 90 tot 92% van de actuele goudkoers. Gouden munten worden vaak alleen apart als gouden munt ingekocht wanneer ze onbeschadigd zijn en dus ook weer als munt kunnen worden doorverkocht. Is er sprake van beschadigingen dan worden ze doorgaans als sloopgoud ingekocht om te kunnen omsmelten.

De gespecialiseerde goudinkoper zal uw goud meestal direct beoordelen en meteen de inkoopprijs voor u berekenen. Ook de uitbetaling gebeurt meestal direct ter plekke. En wanneer zowel inkoper als verkoper tevreden zijn, dan mogen we gerust stellen dat er sprake is van een ‘gouden’ deal.

Niet alles goud wat er blinkt

Recessies leiden vaak tot een explosie van de prijzen van edelmetaal. Het vertrouwen in klinkende munt neemt af, en daarom nemen mensen hun toevlucht tot de aankoop van edelmetalen, zoals goud. Goud heeft al duizenden jaren een onverwoestbare reputatie en dat schept vertrouwen in tijden van crisis. Die reputatie van waardevastheid geldt ook voor platina en in mindere mate voor zilver.

Hele volksstammen hebben hun bezit in goud opgeslagen. De tegenwaarde van de schatkist van een land, inclusief de waarde van het ‘papiergeld’ wordt in baren goud opgeslagen. Goud is altijd goed als onderpand bij een lening of om in tijden van nood mee te betalen of zelfs te ruilen. Goud vertegenwoordigt aanzien én macht. Eigenlijk zou je dus denken dat het beter is om goud niet in te ruilen want het is altijd een mooi achterdeurtje, ook voor de ‘gewone’ burger. Maar in tijden van langdurige crisis wordt dat natuurlijk een heel ander verhaal op het moment dat u de waarde van het goud eigenlijk heel hard nodig heeft. In dat geval is het goed om op de hoogte zijn van een aantal zaken, zoals de diverse samenstellingen van goud die in keuren met kleine getallen worden weergegeven.

  • 333 staat voor 8 karaat
  • 585 staat voor 14 karaat
  • 750 staat voor 18 karaat
  • 833 staat voor 20 karaat
  • 916 staat voor 22 karaat

Gouden tientjes en vijfjes zijn met een samenstelling van 23 karaat zo ongeveer het meest zuiver en dat betekent ook de grootste waarde per gram. Reken u ook niet rijker dan u bent, want bij sloopgoud zit tussen 14 en 22 karaat zomaar een tientje of meer verschil. Per gram wel te verstaan.

Zilver heeft onder andere de getallen 800, 835 en 925 als keur. 835 Betekent dat 835/1000ste van dat voorwerp uit zilver bestaat.  Dus heeft u ergens nog een oude sok of een gekreukelde envelop met zilveren guldens, rijksdaalders of tientjes, dan kan dat zomaar een behoorlijke waarde vertegenwoordigen. Maar let op: munten uit een bepaald jaartal of met een bepaalde afbeelding die zeldzaam zijn, vertegenwoordigen vaak een grotere waarde. En bijzondere gouden of platina sieraden kunnen door hun ontwerp, de (beroemde) maker of simpelweg door hun uitzonderlijke schoonheid, ook een meerwaarde hebben. Maar het is niet alles goud, zilver of diamant wat er blinkt. In sieraden, hangers, ringen of oorbellen werden vroeger ook vaak markasietjes verwerkt. Dat is een halfedelsteen, een mineraal in de vorm van pyriet,  die ook wel werd betiteld als ‘armeluisdiamant’, maar waar toch vaak bijzondere sieraden mee werden gemaakt. Tegenwoordig zouden we die ‘vintage’ noemen. Dus om die nu te slopen voor een beetje opbrengst aan zilver, zou eigenlijk heel jammer en niet lonend zijn. Overweegt u dus om uw edelmetaal te verzilveren, dan is het altijd de beste optie om met een integere en goudeerlijke handelaar in zee te gaan die u een goed advies kan geven. Want ook in die wereld is het helaas niet alles goud wat er blinkt.

Kan goud verbranden?

Nee dus. Goud kan niet verbranden en het kan ook geen as worden. Goud smelt; het wordt vloeibaar bij extreme hitte en wordt weer vast wanneer het afkoelt. Wat komt er allemaal kijken bij de productie van goudbaren? Er zijn diverse stappen nodig om oude gouden sieraden, baren en munten weer om te toveren tot nieuw (beleggings)goud zoals goudbaren. Al honderden jaren gebeurt het omsmelten van goud min of meer op dezelfde manier. Nieuwe productietechnieken zorgen er echter voor dat het veiliger en op een milieuvriendelijke manier gebeurt. De gebruikelijke temperatuur om goud te smelten is 1064 graden.

Smeltproces

Sloopgoud is het ruwe materiaal waarmee het smeltproces begint. Dat kunnen oude kettingen zijn, ringen, manchetknopen e.d. die door juweliers of goudinkopers worden ingenomen. Ook gouden munten en penningen worden aangeboden als oud goud. Het goud wordt eerst nauwkeurig gewogen en het gewicht wordt genoteerd, voordat het in een zak naar de smeltoven gaat, bijvoorbeeld een gasoven. Fijnmetalen worden gesmolten in een inductieoven, waar de hitte wordt opgewekt door middel van magnetische straling. Aan het sloopgoud wordt een hoeveelheid borax en soda toegevoegd in de oven, waardoor het vuil – zoals huidrestjes en vet – gescheiden wordt van het metaal. Wanneer het mengsel is gesmolten, giet men het uit in een stalen gietvorm, een metaal dat prima tegen de hitte kan. Men brengt met een brander eerst een laagje roet in de gietvorm aan, zodat het gesmolten goud niet vastkleeft aan de gietvorm. Het mengsel soda en borax en het vuil drijft aan de oppervlakte en blijven in de onderkant van het opvangbakje achter. Zodra de vloeibare massa gestold is, koelt men deze nog verder af met kraanwater. Tot slot beitelt men het afvalmengsel – de slak – van het metaal af.

Zuivering

In het laboratorium bepaalt men vervolgens aan de hand van boorkrullen hoeveel procent goud, zilver, platina en andere materialen er in het sloopgoud zitten. In een ander apparaat volgt een nog nauwkeuriger analyse met de zogenaamde cupellatie methode, die een zeer nauwkeurige inschatting geeft van de samenstelling van het goud. Het zuiveren van goud gebeurt vervolgens in een groot vat met zoutzuur en salpeterzuur – het koningswater – waarin vrijwel alles oplost. De binnenkant van het vat is gemaakt van glas en het roerelement van titanium, omdat dat minder snel oplost in koningswater. Het blokje sloopgoud wordt nogmaals gesmolten en men gietze door een vergiet in een bak met water. Hierdoor koelen de druppels vloeibaar goud af tot kleine korreltjes die opnieuw in het vat met koningswater worden opgelost, waarna men ze met natrium bisulfiet kan scheiden van andere edelmaterialen. Goud zinkt naar de bodem en platina en palladium worden in een volgende fase door middel van een ionenwisselaar gescheiden. Een behoorlijk gecompliceerd proces dus, waarbij we eindigen met goud met een zuiverheid van 99,99 procent. Dit kunnen we opnieuw smelten tot een baar of tot goudkorrels (granulaat).

Van sloopgoud tot goudbaar

Wanneer het goud gescheiden is van andere materialen, gaan we over tot de productie van goudbaren. Goudbaren van 250 tot 1.000 gram worden nog met de hand gegoten, terwijl de kleine goudbaren van 1 tot 100 gram uit een grote plaat goud gestanst worden. Het restafval wordt na het stansen opnieuw gesmolten voor de productie van nieuwe baren. De goudbaartjes die gestanst zijn worden gewogen en als het gewicht te hoog is worden ze handmatig afgeschuurd totdat ze het juiste gewicht hebben. De grote goudbaren worden ook met een vijl bijgeslepen tot het juiste gewicht. Al met al dus een bijzonder arbeidsintensief proces, van sloopgoud tot goudbaar.

Zelf goud maken? Het kan!

Goud spreekt tot ieders verbeelding. Het is schaars, moeizaam te winnen, geldt voor velen als hét symbool van rijkdom. Komt daar binnenkort een einde aan? Want het laatste nieuws uit Zwitserland: Je kunt het zeldzame edelmetaal ook zelf maken.

Alchemisten hebben honderden jaren lang geprobeerd om lood in goud te veranderen. Alchemie is een oude tak van de natuurfilosofie, waarbij geleerden op speculatieve wijzen materie onderzochten. De voorloper van de moderne scheikunde die eind achttiende eeuw zijn intrede deed. De alchemisten voegden chemicaliën toe en mengden het met andere metalen. Maar helaas, het had nooit het edelmetaal goud tot resultaat. Piet van Duppen, hoogleraar kernfysica én goudsmid van de Katholieke Universiteit Leuven weet waarom het niet lukte: ‘Ze hadden geen kernreacties’.

Inzoomen op goudatoom

Om goud te kunnen maken, moeten we volgens hem inzoomen op het metaal tot op het goudatoom. Atomen bestaan net als een zonnestelsel uit een kern en losse deeltjes die er als planeten in banen omheen vliegen. ‘Een atoomkern is opgebouwd uit een aantal protonen, de positieve kerndeeltjes en een aantal neutronen, die elektrisch neutraal zijn’, aldus Van Duppen. Het aantal protonen in een kern bepaalt welkelement het is. Waterstof –het lichtste element –heeft één proton. Het zwaarst bekende is oganesson: 118 protonen. Goud zit daar tussenin, met79 protonen. Rondom de kern draaien precies zoveel negatief geladen elektronen als het aantal protonen in de kern. Het atoom wordt daardoor elektrisch neutraal. Alle atomen samengeplakt, vormen de goudklomp.

Goud maken met een deeltjesversneller

Al het goud op aarde is ooit ontstaan door de energie van kernreacties in sterren die er niet meer zijn. Piet van Duppen is onderzoeker bij CERN, het Europese centrum voor kernonderzoek in Zwitserland en Frankrijk, waar zich deeltjesversnellers bevinden. Dit apparaat geeft losse protonen een gigantische snelheid (tot in de buurt van de lichtsnelheid), zodat ze als een kogel atoomkernen aan stukken kunnen schieten. De onderzoekersvulden een buisje met lood en schoten daar de protonen van CERN op af.Af en toe brak daarbij een loodkern. Lood heeft 82 protonen en als daar door de impact van hetafgevuurde proton op de atoomkern drie protonen af geschoten worden, komen weop 79 protonen: goud. Klinkt simpel. Alleen: er gaan niet met elk schot drie protonen af; soms meer, soms minder. Kom je op 47 protonen, dan krijg je zilver.

De deeltjesversneller kan een miljoen tot een miljard goudatomen per seconde maken. Dat lijkt veel, maar Van Duppen relativeert: ‘Ik heb eens uitgerekend: om een ring van goud te maken, heb je honderdduizendjaar nodig.’ Het kost niet alleen héél veel tijd, maar ook gigantisch veel energie. En dan hebben we het nog niet gehad over de prijs van een deeltjesversneller of een kernreactor.

Zelf goud maken: geen goudmijn

U snapt het al: hier ga je niet rijk van worden. Het is niet iets waarmee we in onze hobbykelder zelf aan de slag kunnen. Maar dergelijk onderzoek is wel fascinerend en levert een vermogen aankennisen inzichtenop. En daar zullen we hopelijkin de toekomst met zijn allen in een of andere vorm wel profijt van hebben.

Bron: Quest.nl-Technologie

‘Een dag met een gouden randje’

Goud. Zowel het woord als het materiaal spreken al duizenden jaren tot de verbeelding. In onze eerste blog las u al dat dit geliefde metaal minimaal zo oud is als onze aarde. In ons taalgebruik speelt het woord goud ook een belangrijke rol. Er zijn tal van uitdrukkingen en gezegdes waar ‘goud’ in voorkomt. Een kleine bloemlezing.

Iets tegen goud opwegen
Er heel veel voor betalen

Iemand in goud beslaan
Iemand zeer waarderen

Zo zuiver als goud
Volkomen zuiver zijn

De kip met de gouden eieren slachten
Iets wegdoen waar je veel profijt van had

Goudeerlijk zijn
Alhoewel goud als ‘dood’ edelmetaal geen karaktereigenschappen kan hebben, begrijpt iedereen meteen wat ermee bedoeld wordt.

Eigen haard is goud waard
Oost west, thuis best

Zijn gewicht in goud waard zijn
Iets of iemand is van groot belang, of zeer nuttig

Spreken is zilver –zwijgen is goud
Zwijgen kan soms meer betekenis hebben dan woorden

Slecht goud wil niet getoetst wezen
Iemand met een slecht geweten, vreest nader onderzoek

Geen goud zonder schuim
Niets is volmaakt; alles heeft zijn schaduwzijde

Woorden op een goudschaaltje wegen
Heel goed nadenken over wat je gaat zeggen of wat algezegd is

Koeien met gouden horens beloven
Iets beloven dat bijna onmogelijk is

Een gouden zadel maakt geen ezel tot paard
De mens zelf verandert niet door uiterlijkheden

Net als het goud zelf, kennen ook spreekwoorden en gezegdes met goud geen corrosie of erosie, want ze overleven al eeuwenlang in onze taal. Alhoewel de aarde vol zit met allerlei metalen als zilver, koper, lood, aluminium, willen mensen al duizenden jaren toch het liefste goud bezitten. Wat is er toch zo begeerlijk aan dat gele glimmende metaal? Misschien moeten we dat mysterie gewoon accepteren voor wat het is: Goud is en blijft de Koning der metalen.

Waar moet u op letten als u goud verkoopt?

U zult niet de eerste zijn die bij de verkoop van gouden sieraden wordt opgelicht. Wellicht heeft u ze geërfd van uw moeder of tante, of is het goud dat al tientallen jaren bij u in de kast ligt, of waarvan één oorbel mist of een slotje defect is. U ziet een opvallende advertentie in een huis-aan-huis blaadje waarin staat dat u daar de allerhoogste prijs krijgt voor oud gouden u besluit eindelijk alle laden eens goed door te spitten en uw schatten om te zetten in klinkende munt. Maar hoe weet u nu of u werkelijk waar voor uw goud krijgt?

Ga goed voorbereid op pad

1. Zoek, eventueel met behulp van een vergrootglas) naar de keurmerken die u informatie verschaffen over het goudgehaltevan de sieraden. Het maakt in prijs namelijk een groot verschil of het 14 of 18 karaat is.

2. Verwijder zo mogelijk de edelstenen alvast zelf. U krijgt dan een eerlijk gewicht aan goud omdat de inkoper niet hoeft in te schatten wat het gewicht van de stenen is dat hij eraf moet trekken.

3. Weeg de sieraden met een keukenweegschaal.

4. Kijk online naar de huidige wereldmarktprijs van goud, bijvoorbeeld op Kitco.com; u vindt daarna enig zoeken ook de actuele prijs in euro’s per kilo. Dat is handiger, omdat de goudprijs normaal gesproken standaard wordt uitgedrukt in dollars per tray ounce, zijnde 31,1 gram.

5. Vergelijk daarna de aankoopprijzen van opkopers van goud online. Wanneer op de website alleen de prijs staat die betaald wordt voor zuiver goud, dan moet u even gaan rekenen. Bijvoorbeeld een gouden armband die 10 gram weegt met het merkteken 750, bevat 75% goud, oftewel 18 karaat. Die armband bevat dus 7,5 gram puur goud.

6. Bedenk wel dat de prijzen van opkopers altijd wat lager zijn dan de internationale goudkoers. Sieraden bestaan bijna nooit uit puur goud maar zijn meestal gemengd met andere metalen en uiteraard mag de opkoper er ook wat aan verdienen. Hij moet het goud naar een smelterij brengen, die hem smeltverlies in rekening zal brengen.

7. U kunt altijd eerst om een vrijblijvende taxatie vragen. Neem uw legitimatiebewijs mee als u van plan bent om het goud meteen te verkopen. Een betrouwbare handelaar zal altijd om uw legitimatie vragen om zodoende de handel in gestolen juwelen tegen te gaan.

8. Vraag of de handelaar uw goud zichtbaar wil wegen, dus waar u bij bent. Een betrouwbare handelaar zal altijd een geijkte weegschaal met een keurmerk gebruiken. Kijk met hem mee en informeer wat het gewicht is. Is dat gelijk met wat u thuis heeft gewogen, dan zit u goed. Want één gram verschil kan al gauw tientallen euro’s aan opbrengst schelen.

9. Een dorpsjuwelier lijkt wellicht het meest betrouwbaar, maar de vraag is of dat ook automatisch betekent dat hij u de hoogste prijs zal bieden. Als u op zeker wilt gaan, gaat u bij meerdere adresjeslangs. Soms krijgt u zelf de reiskosten vergoed wanneer u besluit tot verkoop over te gaan.

10. Maar let op: de waarde van het goud dat u krijgt van een inkoper zal uiteraard altijd afwijken van de waarde van het sieraad wanneer u het opnieuw zou aanschaffen.

De bijzondere eigenschappen van goud

Goud is het meest buigzame, maar ook het meest kwetsbare onder de metalen. Eén ons goud (met een gewicht van 28 gram) kan afbreken en verspreiden over maar liefst 300 vierkante meter. Goud kan primawarmte en elektriciteit geleiden en zal niet verweren onder invloed van lucht of andere chemische stoffen. Wanneer goud fijn verdeeld is, kan het ook zwart, groen of paars van kleur zijn.

Kent u de chemische eigenschappen van goud?

De goudverbindingen die het meeste voorkomen zijn goud chloride (AuCl3) en goudachtig zuur (HAuCl4).Een mengseltje van één deel salpeterzuur met drie delen zoutzuur noemt men aqua regia, omdat het goud oplost. Wist u overigens dat goud ook voorkomt in zeewater, maar dat er (nog) geen effectief economische haalbaar proces is ontdektwaarmee men het kan onttrekken aan de zee?

Atoomnummer79
Atoommassa196,9655 g.mol-1
Elektronegativiteit2,4(volgens Pauling)
Dichtheid19,3 g.cm-3 bij 20°C
Kookpunt2000 °C
Smeltpunt1062 °C
Vanderwaalstraal0,144 nm
Isotopen1
Ionstraal0,137 nm (+1)
Elektronen Schil[ Xe ] 4f14 5d10 6s1
Energie 1eionisatie888 kJ.mol-1
Energie 2eionisatie1974,6 kJ.mol-1
Standaard potentiaal+1,68 V ( Au+/ Au )

Het effect van goud op uw gezondheid

Inademing van goudstof kan irritatie veroorzaken wanneer iemand daaraan langdurig of in grotere hoeveelheden wordt blootgesteld. Het inslikken van goud heeft voor zover wij wetengeen effect op de gezondheid. Op de huid en de ogen kan goud irritatie en allergische reacties veroorzaken. Tegenwoordig kun je goudvlokjes vinden in allerlei fancy drankjes, maar aan goud worden ook geneeskrachtige capaciteiten toegekend. Zo zou colloïdaal goud een goed vervoersmiddel zijn voor medicijnen, omdat het goud zich zou hechten aan kankertumoren. Colloïdaal goud zijn enkele microscopisch kleine goudpartikeltjes, die zijn opgelost in water. Dit wordt ook wel verkocht als een zogenaamd verjongingsmiddel of voor de behandeling van allerlei aandoeningen. Verschillende natuurgeneeswijzen gebruiken goudwater of colloïdaal goud bij de behandeling van zowel geestelijke als lichamelijke aandoeningen, zoals reuma, kanker, zwaarlijvigheid, chronische pijn, menopauzeklachten en impotentie. Het ‘wondermiddel’ wordt daarnaast ingezet bij verslavingen en depressies. Kostbare illusie Chinezen in de oudheid waren ervan overtuigd dat het doorslikken van stoffen die lang houdbaar zijn, zoals goud of jade, hun eigenschappen overdragen op degene die de substantie opdrinkt. In de traditionele geneeskunst in China werden gouden munten meegekookt met de rijst om op die maniergoudmoleculen aan het water toe te voegen. De effecten van colloïdaal goud zijn echter nooit echt onderzocht bij mensen. Goud is op zichzelf niet giftig, maar of het slikken van goudpartikeltjes zonder gevaar kan, is nog maarde vraag. Een klein flesje colloïdaal goud kost online minstens € 50, maar hoogstwaarschijnlijk koopt u slechts een illusie. Maar ach, goud spreekt immers al duizenden jaren tot ons allerverbeeldingen dat zal waarschijnlijk altijd zo blijven.

De samenstelling van goud

Puur goud bestaat uit 99,99% goud. Dat goud is echter te zacht en te kneedbaar om juwelen van te maken. Karaat -aangeduid met de letter ‘K’-is de eenheid die we gebruiken om de zuiverheid van goud in juwelen te meten. Puur goud (99,9%) is24 karaat (24K) goud en heeft een natuurlijkekleur.75% Puur goud wordt gemengd met 25% andere metalen, zoals zilver, koper etc. Dit goud wordt dan iets minder fel geel van kleur. Goud in deze vorm en zuiverheid wordt het meest gebruikt voor juwelen. U herkent 18 karaats goud aan de markering 750 of 0,75, hetgeen verwijst naar het percentage goud dat het juweel bevat, namelijk 75%. Goud van 14 karaat (14K) komt eveneens vaak voor is bestaat uit 58,5% puur goud en 9 karaats (9K) goud bevat 37,5% goud. Goud van 9 karaat zal echter sneller zijn glans verliezen en oxiderendoor de aanwezigheid van andere metalen. Ook transpiratie, water en chemicaliën zullen sneller voor aantasting van het juweel zorgen. Al met al zullen juwelen van 18 karaat goud veel langer mooi blijven en dus langer meegaan.

Hoe worden andere kleuren goud gemaakt?

Goud in zijn puurste vorm is donkergeel. Naast geelgoud, kennen we de goudkleuren rosé, wit en platina. Die kleuren komen tot stand doordat er andere metalen aan worden toegevoegd, zoals koper, zilver, zink etc. Niet alleen de kleur wordt daardoor beïnvloed, maar ook zorgen deze metalen voor een steviger en resistenter soort goud. We noemen een dergelijke procedure ‘legering’. Rose goud wordt verkregen door het toevoegen of verhogen van het gehalte aan koper in de goudlegering. Wit goud verkrijgt men door de toevoeging van palladium. Dit vereist iets meer voorbereiding en onderhoud, vandaar dat wit goud over het algemeen duurder is dan geel goud. Vroeger werd er nogal eens nikkel aan toegevoegd om wit goud te verkrijgen, maar dit is wettelijk niet meer toegestaan in bijvoorbeeld Nederland omdat meer dan de helft van de bevolking door de jaren heen een nikkelallergie heeft ontwikkeld. Alleen voor sieraden die niet direct op de huid gedragen worden, mag men nog nikkel gebruiken. Er wordt een film van rhodium aan het goud toegevoegd zodat het een wittere glans krijgt en de gele kleur verdwijnt. Dit noemen we rodineren. Een nadeel is wel dat dit laagje eraf kan slijten, zodat de gele kleur eronder weer tevoorschijn komt. Maar of u nu kiest voor geel goud, wit of rosé goud; het blijft een kwestie van smaak, trends en vooral persoonlijke voorkeur.